Co znaczy ruch?

Dōgen mówi, że kluczem do zrozumienia natury buddy jest studiowanie natury ruchu. Ruch, którym jesteśmy, nie jest wiatrem i ogniem, ruchem świadomego umysłu. Wiatr i ruch ognia świadomego umysłu należą do umysłu, który jest symbolem odrzuć ciało i umysł[1]. Poznawanie jest odrzuceniem, jak nauka siebie jest zapominaniem o sobie[2]. Jeśli chcesz poznać znaczenie natury buddy, powinieneś wiedzieć, że czas jest warunkiem poznania.
Mówiąc o warunku, Dōgen odnosi się do pytania, jak coś się zdarza lub jak powstaje. Związane jest to z nawykiem pojmowania czasu jako czegoś jednostajnego i liniowego. Coś ma miejsce w określonym czasie i można to przedstawić na osi czasu. W tym czasie znajduje się osoba określająca ten czas. Każde wystąpienie, każda sytuacja jest podpisana znakiem czasu. Dōgen nie podziela przekonania, że tak przejawia się czas. Natura buddy ma charakter dynamiczny. Ta idea pojmowania natury buddy przez pryzmat czasu jest pokrewna europejskiej egzystencjalnej koncepcji czasu.

---

[1]

J. Stambaugh, Impermanence is Buddha-nature - Dōgen’s understanding of temporality, Honolulu, wyd. University of Hawaii, 1990, s. 18.

[2] K. Dōgen, tłum. M. Kanert, s. 39.